ขณะที่เราเดินห่างออกมาจากร้านจำหน่ายยาสูบ เพื่อนของผมก็จัดการแยกเงินของเขาอย่างพิถีพิถัน  เขาใส่เหรียญทองเหรียญเล็กๆ ลงในกระเป๋าเสื้อกั๊กข้างซ้าย เหรียญเงินเล็กๆ ลงในกระเป๋าข้างขวา พร้อมกับใส่เหรียญโซลเหรียญใหญ่จำนวนมากลงในกระเป๋ากางเกงข้างซ้าย และสุดท้ายเหรียญเงินสองฟรังก์ที่เขาพินิจพิจารณาดูเป็นพิเศษลงในกระเป๋าข้างขวา
‘ช่างเป็นการจัดแยกเงินที่ไม่มีใครเหมือนและละเอียดลออยิ่งนัก’ ผมพูดกับตัวเอง
เราได้พบกับคนจนผู้ซึ่งยื่นหมวกมาทางเราด้วยมือไม้สั่นเทิ้ม  ผมไม่เคยรู้จักอะไรที่น่าเอน็จอนาถยิ่งไปกว่านี้สำหรับมนุษย์ปุถุชนผู้มีหัวจิตหัวใจผู้ซึ่งสามารถอ่านถ้อยคำอันไร้สำเนียงจากดวงตาวิงวอนคู่นี้ ดวงตาที่เปี่ยมไปด้วยความเจียมเนื้อเจียมตัวพอๆ กับการตำหนิติเตียน  มีบางสิ่งที่ทำให้เบื้องลึกของความรู้สึกอันผสมปนเปนี้ละม้ายคล้ายกับนัยน์ตาเปียกชุ่มของสุนัขที่ถูกหวดตี
เงินบริจาคของเพื่อนผมมากกว่าเงินที่ผมบริจาคอยู่โข แล้วผมก็พูดกับเขาว่า
“คุณทำถูกต้องแล้ว หลังจากที่ได้ยินดีปรีดาไปกับความฉงนสนเท่ห์ คงไม่มีความอิ่มเอิบใดยิ่งใหญ่ไปกว่าการสร้างความคาดไม่ถึง”
“นั่นมันเหรียญปลอม” เขาบอกผมเรียบๆ ราวกับเพื่ออ้างเหตุผลของการใช้จ่ายฟุ่มเฟือย
ทว่าความคิดเกี่ยวกับพฤติกรรมดังกล่าวของเพื่อนผมก็แล่นเข้ามาในสมองที่น่าสงสารของผมโดยฉับพลัน สมองซึ่งไม่เคยเว้นว่างจากการค้นหารายละเอียดทุกกระเบียดนิ้วอยู่ตลอดเวลา (ช่างเป็นความสามารถอันน่าเหน็ดเหนื่อยที่ธรรมชาติได้ประทานมาให้ผม)
การกระทำดังกล่าวอาจให้อภัยได้ หากเป็นความปรารถนาที่จะสร้างเหตุการณ์สำคัญให้แก่ชีวิตของยาจกผู้นี้ หรือบางทีเหรียญปลอมในมือของคนขอทานอาจนำมาซึ่งผลลัพธ์หลายหลาก ทั้งวิบัติภัยหรืออื่นๆ  เหรียญปลอมอาจเพิ่มจำนวนขึ้นเป็นเหรียญจริงหลายๆ เหรียญก็ได้มิใช่หรือ และมันอาจเป็นสาเหตุให้เขาต้องติดคุกติดตารางได้เช่นกันมิใช่หรือ เช่นว่า เจ้าของร้านเหล้าหรือคนขายขนมปังอาจจะแจ้งจับเขาในข้อหาผู้ผลิตหรือผู้แจกจ่ายเงินปลอม ในทางกลับกัน เหรียญปลอมนี้ก็อาจจะเป็นจุดเริ่มต้นของความมั่งมี ชั่วสองสามวันสำหรับนักเก็งกำไรเล็กๆ ผู้ยากไร้คนหนึ่ง
และด้วยเหตุนี้จินตนาการอันเพ้อฝันของผมจึงดำเนินต่อไปโดยค้นลึกเข้าไปในความรู้สึกนึกคิดของเพื่อนผม พร้อมกับหาข้อสรุปทุกข้อที่เป็นไปได้ของทุกสมมุติฐานอันน่าจะเป็น
หากแต่ว่าเขาได้ทำให้ความคิดเลื่อนลอยของผมหยุดชะงักลงในทันใดเมื่อเขาได้ยกเอาคำพูดของผมขึ้นมา
“จริงสินะ คุณพูดถูก ไม่มีความอิ่มเอิบใดล้ำเลิศไปกว่าการสร้างความประหลาดใจให้แก่คนคนหนึ่ง โดยการให้มากกว่าที่เขาคาดหวัง”
ผมมองเข้าไปในนัยน์ตาสีขาวของเขา และผมก็รู้สึกตระหนกที่ได้เห็นดวงตาของเขาส่อประกายความซื่อบริสุทธิ์อย่างแจ่มแจ้ง ผมจึงได้เห็นอย่างถ่องแท้ว่าเขาต้องการที่จะทำบุญและทำธุรกิจกำไรงามไปพร้อมๆ กัน โดยได้เงินสี่สิบโซลขึ้นมาอีกทั้งยังชนะใจพระเจ้า ซึ่งหมายถึงการซื้อสวรรค์ในราคาประหยัด และสุดท้ายยังคว้าเอาประกาศนียบัตรบุรุษผู้ใจบุญมาได้โดยไม่ต้องเสียเงิน
ผมแทบจะให้อภัยแก่ความปรารถนาในการสรรค์สร้างความสุขแบบผิดๆ ซึ่งเมื่อครู่ผมเชื่อว่าคงไม่เกินความสามารถของเขา และผมคงจะเห็นว่ามันพิเรนทร์ผิดวิสัยที่เขาสนุกไปกับการทำให้คนยากจนเดือดร้อน
ทว่าผมจะไม่มีวันยกโทษให้แก่การไตร่ตรองอันงี่เง่าสิ้นคิดของเขา ความร้ายกาจเป็นสิ่งที่ไม่อาจให้อภัย ขณะเดียวกันการตระหนักว่าตัวเองเป็นอย่างนั้นก็มีข้อดีอยู่บางประการ และสิ่งเลวร้ายที่สุดที่ไม่มีทางแก้ไขก็คือการทำความชั่วเพราะความโง่เขลา

ธนิดา ปาณิกวงษ์  แปล

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *